Bebe koje su prve godine života provele uz strogo ograničen unos šećera mogle bi imati znatno bolje zdravstvene ishode u odrasloj dobi, pokazuje nova studija objavljena u časopisu PNAS.
Šećer je tvar kojom moderna hrana obiluje, ali nekad ljudima nije bio tako pristupačan. Štaviše, šećer je bio skup i relativno rijedak. Međutim, sa plantažiranjem šećerne trske u kolonijama, a potom pojeftinjavanjem industrijskog procesa dobijanja šećera iz šećerne repice, ovaj izvor kalorija je znatno pojeftinio, čak postao i jedan od glavnih izvora kalorija za radnike na plantažama, radničku klasu i siromašne.
No, postojali su i u moderno doba periodi kada šećer nije bio toliko dostupan i to su vanredne prilike da se proučava dugoročni utjecaj šećera na organizam i starenje te da se porede grupe koje nisu imale pristup šećeru u ranom djetinjstvu i one koje su to imale.
Istraživači Chen Zhu sa China Agricultural University i Weilong Zhang sa Univerziteta Cambridge analizirali su podatke 64.761 osobe rođene u Ujedinjenom Kraljevstvu između 1951. i 1956. godine iz UK Biobank study. Njihovo djetinjstvo obilježila je poslijeratna nestašica hrane i britanski sistem racionalizacije, koji je uključivao i strogo ograničenje šećera. Racioniranje šećera naglo je ukinuto u septembru 1953. godine, nakon čega se prosječna potrošnja brzo udvostručila.
Poređenjem osoba koje su prvih 1.000 dana života, od začeća do druge godine, provele pod ograničenjima s onima rođenim nakon ukidanja racionalizacije, istraživači su pronašli povezanost s manjim rizikom od nekoliko vrsta raka.
Kod osoba koje su bile izložene ograničenom unosu šećera rizik od raka jetre bio je 69 posto niži, raka prostate 52 posto, pluća 41 posto, rektuma 40 posto, a raka dojke 36 posto.
Ova grupa imala je i duže telomere, strukture koje štite krajeve hromosoma. Upravo je skraćenje telomera povezano i sa starenjem te su duže telomere jedan od markera dugovječnosti. Procijenjeno je da je njihova dužina odgovarala približno 2,2 godine manjeg biološkog starenja.
Ipak, istraživanje pokazuje povezanost, a ne dokazuje da je upravo manji unos šećera uzrokovao ove dugoročne koristi. Dakle, treba biti oprezan sa tumačenjem rezultata jer je ovdje utvrđena korelacija, a ne i kauzalnost. Moguće je da su na rezultate uticali i drugi aspekti tadašnje ishrane i životnih uslova.
No, neke prijašnje studije pokazuju da je kod djece koja su manje jela šećer u djetinjstvu manji rizik razvoja kardiovaskularnih bolesti, posebno visokog krvnog pritiska, dijabetesa i Alzheimerove bolesti.
Zanimljivo je da su učesnici iz „racionirane“ generacije i decenijama kasnije konzumirali manje šećera, manje hrane i imali raznovrsniju ishranu. Ovo nam moguće govori i da postoji sklonost ka slatkom kod osoba koje su rano bile izložene šećeru, sweeth tooth, odnosno stečena sklonost hrani određenog okusa.
Reference:
- C. Zhu, & W. Zhang, Early-life sugar restriction causally reduces adult cancer incidence and slows biological aging, Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A. 123 (32) e2610287123, https://doi.org/10.1073/pnas.2610287123 (2026).
Naslovna ilustracija je kreirana pomoću alata GAI
